1821, συγγραφείς, βιβλία & η επέτειος του 1821.

 

Ο Βακαλόπουλος, σταδιοδρόμησε στην πανεπιστημιακή κοινότητα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αναγορευθείς αρχικά Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1939) με θέμα της διατριβής του Πρόσφυγες και προσφυγικόν ζήτημα κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν του 1821 η οποία και βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, άμισθος Υφηγητής της Ιστορίας της Νεωτέρας Ελλάδος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1943), έκτακτος καθηγητής από το 1951 και τακτικός από το 1956 μέχρι την συνταξιοδότησή του το 1974. Στη διάρκεια της Κατοχής συνεργάσθηκε ως ιστορικός με τους υπηρεσιακούς παράγοντες της Γενικής Διοικήσεως Βορρείου Ελλάδος για την απόκρουση των ξένων προπαγανδών (βουλγαρική,ιταλική, ρουμανική) στην περιοχή της Μακεδονίας δημοσιεύοντας εργασίες σχετικά με την ελληνικότητα της Δυτικής Μακεδονίας: Ο εκπολιτιστικός ρόλος του Νέου Ελληνισμού στη Ν.Α.Ευρώπη και Οι περιοχές Εορδαίας και Ελίμειας κατά τους νεωτέρους χρόνους. Διετέλεσε μέλος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και πολλών άλλων επιστημονικών σωματείων, ενώ εκπροσώπησε την Ελλάδα σε πολλά διεθνή επιστημονικά συνέδρια.

******************************************************************************************************************************************************

• Η επανάσταση του ελληνικού έθνους 1828-1831 Απελευθέρωση και γένεση του νεοελληνικού κράτους

Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, Θεσσαλονίκη, Σταμούλης Αντ. (4εις τόμοι)

Συνεχίζοντας με μόνες τις δυνάμεις μου την προσπάθεια που έχω αναλάβει εδώ και τέσσερες σχεδόν δεκαετίες και αναλύοντας μέσα ατό κελί της εργασίας μου, της μοναξιάς και της συλλογής, τα στοιχεία της συμπεριφοράς των Νεοελλήνων και της δομής της κοινωνίας τους, τα πιο σημαντικά στοιχεία για την αυτογνωσία μας, παραδίδω τώρα στο κοινό τον Ε' τόμο της "Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού" που πραγματεύεται τα χρόνια 1813 ως τα 1822 της Ελληνικής Επαναστάσεως, που έχει μελετηθεί περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας, χωρίς όμως ν' αναστηθεί σε αντάξιο προς τη σημασία της συνθετικό έργο με την ζεστή παρουσία των ανθρώπων της, του κύριου αντικειμένου της Ιστορίας. Η απουσία τους μάλιστα είναι το χαρακτηριστικό σημάδι των περισσότερων ιστορικών έργων και της προχειρότητας, με την οποία αυτά γράφονται.
Με την εποχή της Επαναστάσεως είχα αρχίσει ν' ασχολούμαι από τα πρώτα κιόλας χρόνια της επιστημονικής μου σταδιοδρομίας, από το 1935 - 1948, διερευνώντας σε ειδικές μονογραφίες βασικά κοινωνικά θέματα των χρόνων εκείνων, όπως π.χ. των χιλιάδων προσφύγων, των αιχμαλώτων, της δομής της κοινωνίας, της ψυχολογίας του επαναστατημένου λαού, της τακτικής των στρατευμάτων κ.λ., σε μια εποχή, κατά την οποία μόνο τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα θεωρούνταν ακόμη στον τόπο μας τα κύρια αντικείμενα της ιστορίας.
Στον νέο τώρα τόμο της "Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού", εκμεταλλευόμενος τα πορίσματα των εργασιών μου εκείνων, καθώς και των κατοπινών μου κυρίως δικών μου πολυετών αναζητήσεων και σημειώσεων, καταγραμμένων σε χιλιάδες δελτία, αλλά και τα στοιχεία που προσήγαγε ως τώρα η έρευνα άλλων επιστημόνων, ή ιχνηλατώντας άλλα -αληθινά πολύτιμα πετράδια- που ελάνθαναν σε ποικίλες και σχεδόν ανερεύνητες συλλογές εγγράφων ή και απρόσιτες πηγές και βοηθήματα Ελλήνων και ξένων, προσπαθώ να δώσω μια ανανεωμένη σφαιρική εικόνα της εποποιίας του ελληνικού λαού όσο το δυνατόν πιο πλήρη, με συστηματική τάση διεισδύσεως στην ψυχολογία των προσώπων και των μαζών, ν' απομονώσω όσο το δυνατόν το υποκειμενικό στοιχείο και ν' αφήσω την ίδια την Ιστορία να μιλήσει μόνη της. [...]

• Τα ελληνικά στρατεύματα του 1821. Οργάνωση, ηγεσία, τακτική, ήθη, ψυχολογία

Απ. Ε. Βακαλόπουλος, Θεσσαλονίκη, Σταμούλης Αντ.

...η επανέκδοση του βιβλίου αυτού, που είχε εξαντληθή από πολλά χρόνια, θα εφοδιάση και τους μελετητές της ιστορίας και το ευρύτερο κοινό, κυρίως τους εκπαιδευτικούς, με μια εργασία η οποία θα τους βοηθήση να κατανοήσουν καλύτερα τη μεγάλη εκείνη εποχή. Είναι επίσης ευτυχής η στιγμή, που η έκδοση πραγματοποιείται τώρα που γιορτάζουμε τα 150 χρόνια από την έκρηξη της Επαναστάσεως του 1821.

Με την εργασία αυτή ο αναγνώστης θα μπορέση να γνωρίση ορισμένα βασικά και απαραίτητα στοιχεία του Αγώνος, τα οποία θα του επιτρέψουν να παρακολουθήση με άνεση τη γένεση του επαναστατικού στρατού, τα διάφορα στάδια εξελίξεώς του, τον εφοδιασμό του και ιδίως την ψυχολογία των ανδρών του. Είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρων ο τρόπος του μετασχηματισμού των απλών Ελλήνων χωρικών, βοσκών, βιοτεχνών κλπ. σε επαναστατικούς όχλους στην αρχή, και κατόπιν η διαφοροποίησή τους σε στρατιωτικά σώματα που βαθμιαία αρχίζουν να αποκτούν συνείδηση των καθηκόντων τους και της μεγάλης τους αποστολής. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτος είναι ο ρόλος που έπαιξαν οι κύριοι πυρήνες των μαχητικών δυνάμεων του νέου ελληνισμού, οι αρματολοί και κλέφτες, οι οποίοι και καθιέρωσαν την τακτική του κλεφτοπολέμου, την μόνη ζωντανή πολεμική παράδοση του έθνους κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας.