Εβδομάδα 1η 2021. Konrad Lorenz (κοινωνιοβιολογία, φύση, συμπεριφορά, διαπιστώσεις & προβληματισμοί).

Ο Κόνραντ Λόρεντς (Konrad Zacharias Lorenz, 7 Νοεμβρίου 1903 – 27 Φεβρουαρίου 1989) ήταν ζωολόγος, ηθολόγος και ορνιθολόγος. 

Έκανε σημαντκές μελέτες σχετικά με την συμπεριφορά των ζώων. Πραγματοποίησε μεγάλο αριθμό πειραμάτων και παρατηρήσεων για το ένστικτο και την ικανότητα μάθησεώς τους, καθώς και την ερωτοτροπία, την αναπαραγωγή και τη φροντίδα των μικρών. 

 Ο Λόρεντς έθεσε τα θεμέλια της επιστήμης που ονομάζεται συγκριτική μελέτη συμπεριφοράς ή ηθολογία. Οι πρώτες ανακαλύψεις του πραγματοποιήθηκαν σε έντομα, ψάρια και πουλιά, αλλά οι βασικές αρχές αποδείχτηκαν εφαρμόσιμες σε θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. Με την βοήθεια πειραμάτων που διενεργήθηκαν σε νεαρά πουλιά από εκκολαπτική μηχανή, απέδειξε ότι οι στερεότυπες ενέργειες, όπως είναι οι περισσότερες από τις ενστικτώδεις, εμφανίζονταν ως αντιδράσεις σε ερεθίσματα-κλειδιά χωρίς να προηγείται πείρα, δηλαδή χωρίς μάθηση. Υπάρχουν όμως τύποι συμπεριφοράς για την ανάπτυξη των οποίων απαιτείται η απόκτηση επαρκούς πείρας. 

Η Κοινωνιοβιολογία, της οποίας θεμελιωτής υπήρξε ο Λόρεντς έχει διαπιστώσει, ότι στα ζώα και στον άνθρωπο υπάρχει εκ γενετής δεδομένο το αίσθημα του διαχωρισμού στους δικούς μας και στους άλλους. Η ομαδοποίηση με τους συγγενείς σημαίνει αυτομάτως συνεργασία με αυτούς και άπωσι πρός τους άλλους -ακόμη δε και επιθετικότητα. 

Η θεωρία που τον έκανε διάσημο ήταν εκείνη της εγχάραξης (imprinting), δηλαδή η διαδικασία που διενεργείται μόλις λίγες ώρες μετά την γέννηση, μέσω της οποίας ένας νεοσσός νιώθει ενστικτωδώς την έλξη προς την μητέρα του ή το άτομο που θα δει πρώτα μπροστά του. Επιπλέον, μελέτησε την επιθετικότητα ως μέσο που βοηθά στην επιβίωση των ειδών του ζωικού βασιλείου. Στο βιβλίο του: «Μιλούσα με τα θηρία, τα ψάρια και τα πουλιά», τίτλος εμπνευσμένος από τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο ο βασιλιάς Σολομώντας, με την βοήθεια ενός δαχτυλιδιού, μιλούσε με τα ζώα. Ο Λόρεντς υποστήριζε πως μπορούσε να τους μιλήσει χωρίς να χρειάζεται το δαχτυλίδι. Το 1973 μοιράστηκε με τους συναδέλφους του Καρλ φον Φρις και Νικολάας Τίνμπεργκεν, το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής ή Φυσιολογίας. 

ΤΑ 8 ΘΑΝΑΣΙΜΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΣ

Απειλείται ο πολιτισμός μας από τον καλπασμό της τεχνολογίας; 

Με βαθύ ενδιαφέρον ο δημιουργός της νέας επιστήμης της ηθολογίας, Κόνραντ Λόρεντς, ερευνά -με το βιβλίο του αυτό- τους οχτώ βασικούς κινδύνους που οδηγούν τον άνθρωπο στη γενετική φθορά και στις τρομακτικές συνέπειες που απορρέουν από μια τέτοια πορεία.
- Ο υπερπληθυσμός, που ακυρώνει την ικανότητα της ανθρώπινης επαφής και απελευθερώνει τα επιθετικά ένστικτα
- Η συνεχιζόμενη φθορά του φυσικού περιβάλλοντος του ανθρώπου
- Ο εξοντωτικός για το ανθρώπινο πνεύμα πυρετός της τεχνολογικής εξέλιξης
- Η απώλεια της ευαισθησίας και η αντικατάστασή της από τη βία
- Η απώλεια της καθαρότητας του γενετικού μας υλικού
- Το διαζύγιο με τις ηθικές αξίες και το χάσμα ανάμεσα στις γενεές
- Η συνεχιζόμενη προσκόλληση του ανθρώπου σε ιδεολογίες και δόγματα
- Η απειλή του ατομικού ολέθρου

ΕΝΑΣ ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
Κόνραντ Λόρεντς: Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας

https://www.iefimerida.gr/news/148426/%CE%BA%CF%8C%CE%BD%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84-%CE%BB%CF%8C%CF%81%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%82-%CF%84%CE%B1-8-%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-%CE%BC%CE%B1%CF%82 

 ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

 "Όποιος ενδιαφέρεται για τη ζωή των ζώων στο σπίτι, στον αγρό ή στη ζούγκλα, όποιος αντιμετωπίζει ανήσυχος το πρόβλημα των πολέμων και της εκρηκτικής ανάπτυξης του πληθυσμού, δε νοείται να μη διαβάσει το αριστούργημα του Konrad. . ." (W.H. Thorpe, The Guardian). "Λίγοι άνθρωποι είναι τόσο αρμόδιοι όσο ο καθηγητής Lorenz για να μας δείξει με ποιο τρόπο θα μπορούσαμε να επωφεληθούμε από τη μελέτη της συμπεριφοράς των ζώων . . . Θα ήταν απογοητευτικό αν αυτό το προϊόν της απαράμιλλης γνώσης και της σπάνιας διαίσθησης γινόταν δεκτό σαν ένα ακόμα οποιοδήποτε ενδιαφέρον ιστόρημα γύρω από τη συμπεριφορά των ζώων. . ." (N. Tinbergen, The Listener).

 

Η ΠΙΣΩ ΟΨΗ ΤΟΥ ΚΑΘΡΕΦΤΗ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

«Η επιταχυνόμενη κατάπτωση του πολιτισμού μας είναι τόσο φανερά παθολογική στην φύση της, και δείχνει τόσο καθαρά τα συμπτώματα της διανοητικής ασθένειας, ώστε να έχει γίνει επιτακτική η ανάγκη να χρησιμοποιήσουμε τις διαγνωστικές μεθόδους της ιατρικής επιστήμης, για να μελετήσουμε τη δομή του πολιτισμού και της ανθρώπινης διάνοιας. Κάθε προσπάθεια για την αποκατάσταση της λειτουργίας ενός χαλασμένου μηχανισμού πρέπει να βασίζεται στην κατανόηση της δομής αυτού του μηχανισμού. Ελάχιστη ελπίδα υπάρχει ν' αντικαταστήσουμε την λειτουργία του, χωρίς την αιτιακή κατανόηση της ομαλής λειτουργίας του και του χαρακτήρα της καταρρεύσεώς του. Ακόμα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, πολλές φορές, η κατάρρευση είναι εκείνη που μας οδηγεί να αντιληφθούμε την δομή και την φύση του συστήματος στην ομαλή του λειτουργία».

Ο Λόρεντς, περιγράφοντας με πολυάριθμα παραδείγματα τη φυλογενετική εξέλιξη της γνώσης, θίγει τη μεγάλη διαμάχη της δυτικής φιλοσοφίας ανάμεσα στον ιδεαλισμό και τον υλισμό. Τελικά δεν καταλήγει βέβαια σε καμιά καινούργια γνωσιοθεωρία, αλλά σε μια νέα κατανόηση της πραγματικότητας, με την οποία είμαστε αξεχώριστα δεμένοι σαν γνωστικά, βουλητικά και ενεργητικά υποκείμενα. Ο Λόρεντς έχει την πεποίθηση ότι το μέλλον της ανθρωπότητας εξαρτάται ακριβώς απ' αυτή την επιστημονική κατανόηση της μοναδικής και ενιαίας λειτουργικής αλληλουχίας.
Ο ερευνητής της φύσης σκέφτεται και κρίνει σαν γιατρός. Η κατηγορική επιταγή για ένα επιστημονικά θεμελιωμένο ανθρωποείδωλο περικλείει πρακτικά και ηθικά ζητήματα. Έτσι ο Λόρεντς κάνει τις διαγνώσεις με βάση τις γνωσιοκριτικές απόψεις του τις οποίες έχει αντλήσει μελετώντας τα νοσηρά συμπτώματα του πολιτισμού μας γιατί είναι βασική θέση της ιατρικής, ότι οι παθολογικές διαταραχές προσφέρουν συχνά το κλειδί για την κατανόηση της ομαλής λειτουργίας.
Οι αιτίες όμως της παθολογικής μας συμπεριφοράς γίνονται αμέσως αντιληπτές, αν γίνουν κατανοητές οι προϋποθέσεις αυτών των γνώσεων και εμπειριών που, αν χρησιμοποιηθούν λογικά, μπορούν να προσφέρουν τις δυνατότητες για ένα ανθρωπινότερο μέλλον πάνω στον πλανήτη μας.
Το βιβλίο αυτό προειδοποιεί, ερεθίζει τη σκέψη, προκαλεί συζητήσεις και γόνιμες αντιδικίες και κάνει ν' αναδύονται νέοι τρόποι έρευνας και νέες φιλοσοφικές αντιλήψεις.

 Αποφθέγματα:

https://quotes.thefamouspeople.com/konrad-lorenz-6476.php

 https://www.azquotes.com/author/9043-Konrad_Lorenz